Le Passé (2013)


Le Passe (2013) 720P Bluray

 

Tên phim: Le Passé | The Past

Hãng phim: Memento Films Production, France 3 Cinéma, BIM Distribuzione

Đạo diễn: Asghar Farhadi

Kịch bản:  Asghar Farhadi

Diễn viên: Bérénice Bejo, Tahar Rahim, Ali Mosaffa

Thời lượng: 130 phút

Giải thưởng: 2 giải Cannes 2013 gồm Nữ chính xuất sắc cho Bérénice Bejo | Giải Hữu nghị cho Asghar Farhadi và 5 đè cử quan trọng cho César 2014

IMDb: 8.0/10 | Metascore: 85/100 | Watching Cafe: ★★★★½

~oOo~

LP - Glass

Phim là một lát cắt ngắn gọn như chính bản thân tựa đề. Le Passé, the Past, quá khứ đều là những danh từ ngắn với một lịch sử dài. Câu chuyện cuốn hút ngay từ trường đoạn đầu tiên, khi người vợ tầm tã đi đón chồng ở sân bay. Một cảnh tượng tưởng chừng như hạnh phúc, nhưng hạnh phúc đó lại diễn ra trong câm lặng của nhân vật. Marie gọi chồng trong vô thanh sau lần kính dày, Ahmad bắt gặp cô thông qua một người khác, và họ đối thoại, hiểu nhau như đang đứng trước mặt nhau thực sự, nhưng ngăn cách vô hình thì vẫn không thể xóa bỏ, như tấm kính dày ở sân bay, tấm kính oan nghiệt của quá khứ. Cả hai ra khỏi phi trường, ngồi vào xe và bắt đầu hành trình trở về nhà với một cú lùi đầy bất trắc, chiếc xe hơi va chạm, mắc kẹt, và cuộc quay đầu chính thức mở ra khi tựa phim xuất hiện cùng lúc đó: Le Passé. Lâu lắm rồi mình mới lại được xem một đoạn dạo đầu ấn tượng, tỉ mỉ và đầy sức gợi như vậy.

LP - look back

Con người trong không gian của thời gian

Sau A Separation, đạo diễn người Iran, Asghar Farhadi lại tìm đến một cốt truyện về gia đình và những mối quan hệ. Nói đơn giản là câu chuyện về những cuộc tìm kiếm hạnh phúc của nhiều nhân vật khác nhau mà trong Le Passé là Marie, Ahmad, Samir, Lucie, Fouad… Kịch tính của phim xuất hiện ngay từ đâu với những cuộc đối thoại tưởng chừng như bình thường nhưng lại chất chứa rất nhiều vấn đề, những tàn dư không thể giải quyết từ quá khứ. Tranh cãi giữa Marie và Ahmad, lời dỗ dành của Ahmad với Fouad, cuộc chất vấn về chỗ ở của Ahmad với Marie… đều là những ví dụ điển hình cho kịch tính ẩn tàng trong những sự kiện bình thường, những cuộc đối thoại nặng tính tâm lí và mâu thuẫn lâu dài. Rồi qua mạch thời gian tuyến tính trong phim, những manh mối đầy kịch tính đó dần được liên kết lại sau sự xuất hiện lần lượt của từng nhân vật. Samir với người vợ đang trong cơn hôn mê và kế hoạch kết hôn với Marie, Lucie cùng bất đồng không thể giải quyết với mẹ vì cho rằng cuộc hôn nhân mà bà đang tiến tới là sai trái… Ahmad trở về, như một bóng ma của ngày xưa quay lại để chứng kiến những day dứt phức tạp mà quá khứ của anh, của Marie hay bất kỳ nhân vật nào khác đang bị trộn lẫn, hòa rối vào nhau trong một sự sắp đặt khó hiểu của định mệnh. Cuộc ly hôn diễn ra đứt quãng do những cuộc điện thoại liên hồi cho thấy các thủ tục bề nổi không có bất kỳ giá trị nào đối với thế giới tinh thần con người. Marie, Ahmad hay Samir đều muốn tiến về phía trước, về tương lai với cuộc sống mà mình mong muốn, nhưng họ không bao giờ có thể thực hiện điều đó một mình. Họ phải chịu trách nhiệm với những liên hệ quá khứ của mình với người khác và tham gia vào quá trình giải quyết quá khứ của những người khác nữa. Tất cả đan cài họa rối vào nhau và con người được đặt ở trung tâm của những mối liên hệ đó, giữa không gian của quá khứ, hiện tại và tương lai; giữa không gian của thời gian, nơi cuộc sống tồn tại một cách hiển nhiên đến oan nghiệt. Giữa mối nợ ngày càng dày thêm đó, quá khứ đóng vai trò như một nhân vật cản lối, một đối thủ mà con người tự mình tạo ra, tự mình vật lộn với nó, biến nó thành kẻ thù của tương lai chính mình, một loại kẻ thù chỉ có thể mạnh thêm theo thời gian. Marie chạy trốn quá khứ của cô để va chạm với quá khứ của Samir, Samir chạy trốn qua khứ của mình để buộc lòng thỏa hiệp với Lucie, trông chờ vào thiện cảm của một cô bé không quen biết… Tất cả đều là những cuộc trốn chạy không có hồi kết.

LP - Character

Ranh giới hạnh phúc

Giữa những cuộc tranh đấu và tìm kiếm hạnh phúc cho chính mình đó, người ta luôn mơ về một trạng thái thanh thản và cân bằng, một cuộc đời bình ổn giữa những đổi thay đã và đang làm nên quá khứ. Đó là một hành trình gian nan, cuộc hành trình không phân biệt bất cứ ai, bất kể rào cản của một khái niệm lịch sử văn hóa, chính trị, sắc tộc nào. Đó là cuộc hành trình bình dị như bản thân đời sống mà ranh giới duy nhất chính là quá khứ, hiện tại và tương lai. Farhadi đã quan niệm rõ ràng điều này khi chọn ba nhân vật chính gồm Marie là người Pháp, Ahmad người Ả Rập và Samir người Iran. Bản thân tác giả cũng bạo gan dấn thân vào một bộ phim nói tiếng Pháp, thứ ngôn ngữ xa lạ với chính ông và một dàn diễn viên gần như chỉ có thể giao tiếp với đạo diễn thông qua sự đồng cảm đối với nhân vật của mình. Theo đó, vị đạo diễn thông minh này đã dựng nên câu chuyện về một cuộc hành trình thực sự bắt đầu sau những màn giới thiệu đầy đặn về nhân vật, một cuộc truy tìm về quá khứ để giải quyết và kết thúc nó. Cuộc truy lùng đó không bao giờ có hồi kết. Bằng kết cấu cốt truyện nhiều lớp được bóc tách dần qua từng cao trào, một câu trả lời xác định cho quá khứ liên tục được các nhân vật theo đuổi, tìm kiếm, nhưng giải pháp vĩnh viễn là ẩn số. Ngay trong cảnh gần cuối phim, khi thủ phạm trực tiếp gây nên vụ tự tử của vợ Samir có vẻ như đã lộ diện để lại cho anh một loạt manh mối đầy trăn trở khác. Mọi chuyện bỗng chốc trở nên vô nghĩa và cái kết cuối cùng nằm ở sự đa nghĩa của mối quan hệ phức tạp giữa các nhân vật được phát lộ vào khoảnh khắc mà lớp truyện cuối cùng được bóc tách, đưa khán giả tới gần nhất với sự đồng cảm cùng tinh thần của bộ phim. Càng về sau, cuộc trở về tưởng chừng như đơn giản của Ahmad lúc đầu được Farhadi tinh tế biến thành câu chuyện đa điểm nhìn mà người xem có thể tìm hiểu, lí giải ở nhiều giác độ của từng nhân vật khác nhau, Marie, Ahmad, Samir hay Lucie và thậm chí là cậu nhóc Fouad. Với mình, nhân vật trung tâm được phát lộ cuối cùng chính là vợ của Samir, người tưởng chừng đã hôn mê sâu trong bệnh viện lại chính là bàn tay thao túng tất cả những con người còn lại. Cô là hiện thân của quá khứ, một quá khứ tưởng chừng đã ngủ yên trong câm lặng nhưng lại là nhân vật chứa đựng câu trả lời cho bi kịch của con người. Chính điều này đã làm nên cảnh cuối cùng đầy day dứt. Đạo diễn gieo vào người xem niềm hy vọng rằng mùi nước hoa của Samir có thể đánh thức vợ mình khỏi cơn hôn mê, một hành động nhấn mạnh tinh tế nguyện vọng thỏa hiệp với quá khứ của chính mình, khát vọng đối thoại trực tiếp với những gì đã qua, nhưng câu trả lời vẫn là câm lặng, kết thúc với khuôn hình tinh tế, đẹp theo kiểu đầy ray rứt của một trong những nhà dựng phim triển vọng nhất hiện nay của điện ảnh thế giới, Mahmoud Kalari.

LP 5

Chuyện phim kết thúc, không có bất kỳ mâu thuẫn hay mối quan hệ nào được giải quyết rõ ràng và thỏa đáng. Những gì còn lại chỉ là con người vĩnh viễn bị dằn xé bởi quá khứ và đổi thay, đau khổ và hạnh phúc… Quá khứ bám riết lấy mỗi chúng ta và không bao giờ con người tìm được lối thoát cho chính mình.

07 04 2014

Cú Mù

Advertisements