Ai là hậu duệ của Hayao Miyazaki? – Phần 1: Những cái tên


65th Venice Film Festival: Ponyo on the cliff by the Sea - PhotocallSau khi bố già thân thương Hayao Miyazaki của Studio Ghibli tuyên bố chính thức nghỉ hưu lần ‘cuối cùng” (để đi vẽ manga) thì trên khắp các blog và diễn đàn về anime, chúng ta có thể nhan nhản bắt gặp các bài giới thiệu, phân tích, giới thiệu đâu mới là hậu duệ xứng đáng để kế thừa và thay thế bố Miyazaki trong lĩnh vực hoạt hình của Nhật Bản.

Dĩ nhiên, ngay cả mình cũng không (muốn) tin là bố Miyazaki sẽ nghỉ khỏe không thèm làm phim nữa vì bố là người yêu mến công việc đến thế kia mà. Khi nào bố còn cặm cụi ngồi bên bàn vẽ và ở lì trong studio suốt ngày suốt đêm thì mình còn dám chắc Ghibli sẽ còn hoạt động dài dài.

Cơ mà, nói đi cũng phải nói lại, tre già thì măng mọc, bố cũng biết mình đã có tuổi nên bố đã cố sức bồi dưỡng một lứa nhân tài mới để kế nghiệp mình. Trừ con trai Goro Miyazaki với sự nghiệp lúc trầm (Tales from Earthsea bị chê tơi tả) lúc bổng (From up on Poppy Hill thì được ủng hộ nhiệt liệt) và học trò tâm đắc Yoshifumi Kondo đã qua đời vì lao lực thì bố có bồi dưỡng thêm Hiroyuki Morita (đạo diễn của The Cat Returns) và Hiromasa Yonebayashi (đạo diễn của The Secret World of Arrietty). Cá nhân mình thì thích Hiromasa hơn vì phim của anh có chất Ghibli hơn về cả hình ảnh và nội dung, anh đã từng tham gia nhiều project hơn (trong đó có đạo diễn cho sequel 13 phút của Totoro tên là Mei and the Kittenbus), và có vẻ như anh được bố ưu ái hơn khi sắp tới anh lại làm đạo diễn cho một bộ phim sắp ra mắt của Ghibli mang tên When Marnie Was There.

The Cat Returns do Hiroyuki Morita đạo diễn

The Cat Returns do Hiroyuki Morita đạo diễn

The Secret World of Arrietty do Hiromasa Yonebayashi đạo diễn

The Secret World of Arrietty do Hiromasa Yonebayashi đạo diễn

Poster của When Marnie Was There

Poster của When Marnie Was There

Tuy nhiên, vượt qua ngoài cái bóng của Studio Ghibli và Miyazaki, chúng ta cũng có thể bắt gặp không ít những cái tên nổi bật khác được nhắc đến như những người có tiềm năng kế thừa, phát triển xu hướng nghệ thuật và tư tưởng sáng tác theo phong cách của Miyazaki và Ghibli, trong đó có thể kể đến các đạo diễn và nhà thiết kế phim hoạt hình (animator) như Yoh Yoshinari (đạo diễn của Little Witch Academia), Makoto Shinkai (một cái tên khá nổi bật trong làng anime hiện nay với những tác phẩm tự sản xuất vô cùng xuất sắc), Mamoru Hosoda (The Girl Who Leapt Through Time, Summer Wars) và gần đây nhất là phát hiện mới của mình, Ishida Hiroyasu… Đây là những đạo diễn mà khi xem qua tác phẩm của họ, mình luôn có chút cảm giác gì đó giống giống như cảm giác mà những bộ phim của Ghibli và bố Miyazaki đem lại.

Nếu Hirosama và Morita là người làm việc trong Ghibli và nhận được sự chỉ bảo trực tiếp của bố thì những người khác có thể làm việc cho các studio khác như Gainax, Madhouse, Studio 4°C hoặc ngầu hơn là làm dưới dạng project tự do luôn mà không cần studio nào chống lưng cả.

Nếu bạn có hứng thú với Makoto Shinkai, có thể đón xem loạt bài phân tích rất hay về anh ở trang của SOI p1p2p3, vô cùng đầy đủ và chi tiết luôn. Mình thì rất thích màu sắc, cảnh nền và góc máy của Makoto vì anh làm vô cùng đẹp. Sau các tác phẩm của Ghibli thì chỉ mới có kỹ thuật đồ họa của Makoto là làm mình mãn nhãn nhất. Cách xây dựng câu chuyện trong anime của anh cũng càng về sau càng khá, nhưng nội dung tác phẩm của Makoto thì lại hơi thiên về hướng tình cảm nam nữ. Đối với fan cuồng Ghibli như mình thì đây là một điểm trừ khiến anh thật sự không phải là người có cùng hệ tư tưởng với bố Miyazaki cho lắm. Nói túm lại, Makoto có lẽ thần tượng Miyazaki thật đấy, nhưng anh quá đủ tài năng và đủ bản chất riêng để thoát ra khỏi cái bóng của bác và xây dựng một thương hiệu của riêng mình. Mình đành dành thêm 1 góc nhỏ của con tim để cổ vũ riêng cho anh vậy.

the-garden-of-words-shinjuky-hyoen

Hình ảnh trong phim Garden of Words của Makoto Shinkai

Hình ảnh trong phim Garden of Words của Makoto Shinkai

Về Yoh Yoshinari, mình chỉ mới xem và có chút cảm tình với tác phẩm Little Witch Academia (LWA) của cậu thôi (cậu chàng sinh năm 92 đó, ghê gớm chưa!!!) nên chưa thể viết gì trừ việc LWA cho mình cảm giác y như Harry Potter kết hợp với Kiki’s Delivery Service vậy.

Little Witch Academia

Little Witch Academia

Về Mamoru Hosoda thì tác phẩm của chú này rất hay, cái nào mình cũng thích (xấu hổ quá mình là người rất dễ xiêu lòng trước cái đẹp). Khác với Makoto là tự mình bỏ việc ở hãng game rồi ra mở studio làm anime, Mamoru đã có một porfolio vô cùng hoành tráng với rất nhiều tác phẩm nổi tiếng như Samurai Champloo, Digimon, One Piece dưới trướng Toei Animation trước khi chuyển sang Madhouse để rồi vụt sáng với ba tác phẩm hoạt hình vô cùng xuất sắc: The Girl Who Leapt Through Time, Summer Wars và Wolf Children. Cả ba tác phẩm này đều đã giành giải Phim hoạt hình xuất sắc nhất tại Lễ trao giải Điện ảnh Hàn lâm Nhật Bản lần thứ 30, 33 và 36.

Chú Mamoru mặt tròn dễ thương ♥

Chú Mamoru mặt tròn dễ thương ♥

Thực ra trong quá khứ, Ghibli đã từng mời Mamoru làm đạo diễn cho tác phẩm Howl’s Moving Castle của hãng, tuy nhiên sự hợp tác này đã không dẫn đến kết quả tốt đẹp. Có nhiều người lẫn bài viết cho rằng Mamoru đã xem Ghibli như một vết nhơ hay sự trù dập đối với sự nghiệp của mình; và việc chú thành công sau này chính là một sự trả đũa đối với những người ở Ghibli đã không tin tưởng vào chú lúc trước. Tuy nhiên, như những gì mình đọc được qua một bài phỏng vấn khi Mamoru đến Pháp giới thiệu cho Summer Wars, chú có nói đôi điều về mối quan hệ của mình với Ghibli như sau:

Ghibli là một studio chủ yếu được thành lập để sản xuất các tác phẩm của Miyazaki, và đáng tiếc thay, hầu như chỉ có vậy. Thành công của Ghibli vô hình chung đã khiến cho nền công nghiệp hoạt hình của Nhật Bản rơi vào trạng thái mất cân bằng nguy hiểm, khi người Nhật bây giờ chỉ nghĩ rằng chỉ có phim của Ghibli mới đáng để xem. Trong khi đó vẫn còn những tác phẩm khác đáng chú ý đến từ những studio như 4°C, Mad House hoặc Toei, và cả những tài năng không xuất phát từ lò đào tạo của Ghibli.

Và về Howl’s Moving Catsle:

Nhờ ‘Lâu đài bay của Pháp sư Howl’, tôi đã có những kinh nghiệm rất lý thú ở Ghibli. Tôi được mời làm đạo diễn vì khi đó những nhà sản xuất ở Ghibli muốn đào tạo thêm các đạo diễn trẻ. Đáng tiếc thay, tôi đã không tìm được sự đồng thuận với họ ở cấp độ tư duy và nghệ thuật, nhưng tôi vẫn học hỏi được nhiều điều hay ho trong khoảng thời gian ngắn hạn đó. Vì tôi đã từng làm việc ở Toei trước đó, tôi luôn có một loại tinh thần của tuổi trẻ thế này: tôi muốn đạo diễn những tác phẩm thật phức tạp và u tối; đồ họa thì phải xuất sắc. Tôi đã nghĩ để truyền bá một lý tưởng nào đó thì tác phẩm mình làm ra phải thật quằn quại mới được. Nhưng thực tế khi bắt tay vào dự án Howl, tôi nhận ra phương pháp truyền đạt đơn giản và trực tiếp sẽ dễ dàng và dễ chịu hơn cho việc thể hiện thông điệp của mình. Cho dù đồ họa có xuất sắc thế nào, những thứ phức tạp sẽ không thể kết nối với khán giả tốt như những thứ đơn giản. Đó mới là biện pháp tối ưu cho việc truyền đạt một thông điệp. The Girl Who Leapt Through Time và Summer Wars chính là kết quả sau khi tôi rút ra được bài học này, nên tôi không hề nuối tiếc khoảng thời gian mà mình hợp tác với Ghibli.

Rõ ràng mối quan hệ của Mamoru và Ghibli đã từng căng thẳng vì “đạo bất đồng bất tương vi mưu”, nhưng tư tưởng nghệ thuật bất đồng thì… nghỉ khỏe âu cũng là chuyện thường tình trong lĩnh vực điện ảnh, chẳng phải Mamoru cũng đã dần dần thay đổi theo những gì mình học hỏi được từ Ghibli và thành công rực rỡ đó sao!? Chú chẳng giận gì Ghibli nữa đâu.

Tác phẩm của Mamoru được cộng điểm ở kịch bản khá… điên và phức tạp (như chú nói), sci-fi điên cuồng luôn, vừa mang hơi thở hiện đại vừa đề cao các giá trị lịch sử. Nhưng xét về đồ họa thì quả thật thiết kế nhân vật của Mamoru không có vẻ Ghibli lắm, chỉ có cách xây dựng phông nền thì tạo cảm giác khá tương đồng thôi. Nếu được, mình sẽ có thêm một bài review ngắn về các tác phẩm của Mamoru sau vì mình cũng khá thích phong cách của chú ấy.

Summer Wars của Mamoru Hosoda

Summer Wars của Mamoru Hosoda

Tokikake quá nổi tiếng của Hosoda

Tokikake quá nổi tiếng của Hosoda

Còn đối với Ichida Hiroyasu thì cậu là người được mình chấm điểm cao nhất ở độ gần gũi với Ghibli, cậu cũng ngầu không kém gì Makoto luôn khi tác phẩm gây ấn tượng tột cùng nhưng mà toàn là tự thân vận động, quá siêu luôn!!!

Tác phẩm mới nhất của Ishida Hiroyasu

Tác phẩm mới nhất của Ishida Hiroyasu

Đồ họa cực đỉnh, âm nhạc tốt, kịch bản tuy… hơi khó hiểu nhưng lại tạo nhiều cảm xúc cho người xem. Nói chung là toàn cộng và cộng. Nhưng mà cụ thể thế nào thì… mời xem tiếp phần 2 nha! (ღ˘⌣˘ღ)

 27.012.2013

Trinh Nguyễn